Yılın Kelimesi “Parasosyal”den Futbol Dünyasının Çarpıcı Hikayelerine: Carlos “Kayzer”den Kobe Bryant’a

Birleşik Krallık’ın prestijli Cambridge Sözlüğü, bu yılın kelimesini “parasosyal” olarak belirledi. Genellikle en çok aranan, yaşananları özetleyen ve dil açısından ilginç bulunan kelimeleri seçen sözlüğe göre, parasosyal; kişinin gerçekte tanımadığı ünlü veya sosyal medya karakterine karşı duyduğu duygusal yakınlığı ifade ediyor. Tıpkı çocukluğumuzdan beri hayatımızın bir parçası olan sporculara duyduğumuz o özel bağ gibi. Bu yazımızda, spor dünyasının hem hilekarlıklarla dolu hem de yürek burkan hikayelerine, azim ve tutkuyla yazılan destanlara odaklanacağız.

Tek Bir Maç Bile Oynamadan Efsane Olan Adam: Carlos “Kayzer”

Futbol dünyasının en ilginç karakterlerinden biri şüphesiz Carlos Henrique, nam-ı diğer “Kayzer”. Brezilyalı bu adamın hikayesi, adeta bir dolandırıcılık sanatı eseri. Çocukken futbola yeteneği fena olmasa da, zahmete girmeden yıldız hayatı yaşamanın peşindeydi. Bu uğurda geliştirdiği taktikler ise akıllara durgunluk vericiydi:

• Antrenmanda şut çekerken kendini yere atıp sakatlık numarası yapmak.
• Maçta oyuna girmesi gerektiğinde kenarda ısınıyormuş gibi yapıp “sakatlanmak”.
• Bir keresinde Bangu takımında oynarken, maçın sonlarına doğru oyuna girmesi istendiğinde, tribündeki taraftarlarla kasten kavga çıkarıp kırmızı kart görmek ve oynamaktan yırtmak.

Maç sonrası başkanın öfkesiyle karşılaşan Kayzer, “Babam futbolcu olmamı çok isterdi ama 13 yaşındayken öldü. Ben sizi baba yerine koydum. Tribünden bana küfür yağdırdıklarında dayanamadım, kendimi kaybettim” diyerek başkanın gönlünü almayı başardı ve hatta yeni bir sözleşme kapattı. Kulüp çalışanlarından biri onu şöyle tanımlıyordu: “Dolandırıcılık sanatsa, kendisi büyük bir sanatçıdır.”

Kayzer’in Avrupa hayali de vardı, ancak orada da oynamamak üzere! Fransa İkinci Ligi’ne transfer olduğunda, imza töreninde top sektirmek yerine topu seyircilere gönderip şov yaptı. Başkanın eşine çiçek hazırlatarak gönlünü fethetti. Telefonla sahte görüşmeler yaparak başka kulüplerden teklifler alıyormuş gibi davranıp kulüpleri oyaladı. Hatta bir gün, elindeki telefonun oyuncak olduğu anlaşıldı. Pişkin pişkin “Herkesi sinirlendirip kovulmak istiyordum ama bunu bir türlü başaramadım” diyordu. Flamengo, Fluminense, Botafogo, Vasco da Gama gibi büyük kulüplerde tek bir maç bile oynamadan yıllarca kaldı. Lakabı “Kayzer”i ise Alman futbol efsanesi Franz Beckenbauer‘dan esinlenerek, gazetecilere para vererek kendine yakıştırmıştı. Günümüzde ise kadınlara fitness eğitmenliği yaparak hayatını sürdürüyordu.

Futbolcuların Kaderini Değiştiren Trajik Anlar

Pırıltılı hayatların ardında, sporcuların kariyerlerini ve hatta hayatlarını derinden etkileyen beklenmedik olaylar da yaşanabiliyor.

Éver Banega: El Frenini Çekmeyi Unutmak

Dünyanın en iyi orta sahalarından biri olarak gösterilen Éver Banega, 2012 yılında antrenman çıkışı benzin almak için istasyona girdiğinde hayatının hatasını yaptı. Arabasının el frenini çekmeyi unutunca, kayan aracı durdurmak için refleksle müdahale etti ancak kendi aracı sol bacağını tekerlek ve kaldırım arasına sıkıştırdı. Tibia ve Fibula kemikleri parçalanan Banega, bu unutkanlığın bedelini 6 ay sahalardan uzak kalarak ve belki de kariyerinin en parlak dönemini kaybederek ödedi.

Diego Buonanotte: Bir Kaza, Üç Can ve Yıkılan Bir Ruh

Arjantin’in gelecekteki süperstarı olarak görülen, hatta Lionel Messi ile kıyaslanan Diego Buonanotte‘nin hayatı, yağmurlu bir gecede trajik bir şekilde değişti. Babasının arabasıyla üç çocukluk arkadaşını gezdirirken direksiyon hakimiyetini kaybedince araç bir ağaca çarptı. Enkazdan sadece Buonanotte sağ çıkabildi; arka koltuktaki en yakın üç arkadaşı olay yerinde hayatını kaybetmişti. Fiziksel olarak iyileşse de, ruhu paramparça olan Buonanotte, sahalara döndüğünde rakip taraftarların “katil, katil” tezahüratlarıyla karşılaştı. Bu kaza, sadece bir arabayı değil, dünya futbolunun görebileceği büyük bir yeteneğin ruhunu da parçalamıştı.

Darío Silva: Sahada Gol Atan Bacağı Bırakmak

Uruguaylı golcü Darío Silva, Málaga, Sevilla ve Premier Lig’de Portsmouth formalarıyla fırtına gibi esiyordu. Ancak 2006 yılında kullandığı kamyonetle bir sokak lambası direğine çarptığında hayatı tamamen değişti. Çarpmanın etkisiyle sağ bacağı parçalandı, kafatası kırıldı ve bilinci kapandı. Doktorlar, bacağının kesilmesi ya da enfeksiyonun tüm vücuduna yayılarak ölümüne neden olması arasında bir seçim yapması gerektiğini söylediler. Komadan uyandığında tereddütsüz “Kesin” diyen Silva, “Ben futbolu değil, hayatı seviyorum” demişti. Diz altından kesilen bacağına protez takıldıktan sonra hayata küsmek yerine yardım maçlarına çıktı ve kürek sporuna başladı. O gün sahada gol atan bacağını bırakmış ama hayata tutunma azmiyle herkese ilham vermişti.

Quini: Kaçırılan Gol Kralı

1980’li yılların başında Barcelona şampiyonluğa koşarken, takımın “büyücü” lakaplı gol kralı Quini (Enrique Castro González) bir maç sonrası evine giderken kaçırıldı. 25 gün boyunca rehin tutulan Quini’nin yokluğu, Barcelona’nın şampiyonluk yarışında çöküşüne neden oldu. Polisler tarafından bir evin bodrumunda ahşap bir sandıkta bulunan Quini, kurtarıldıktan sonra kendisini kaçıranlar hakkında şikayetçi olmayarak herkesi şaşırttı. “Kötü insanlar değiller, çaresizler ne yapsınlar?” diyerek onları affetmişti.

Basketbolun Siyah Mambası: Kobe Bryant

Futbolun dışına çıkarak bir basketbol efsanesine, Kobe Bryant‘a değinmek şart. 2020’deki helikopter kazasında hayatını kaybeden Kobe, basketbolu bir nesile sevdiren, azmi ve tutkusuyla ilham veren bir isimdi. 19 yaşında NBA tarihinin en genç All-Star’ı olan Kobe, Shaquille O’Neal ile birlikte Los Angeles Lakers‘a üç NBA şampiyonluğu kazandırdı. Oyun stilini Michael Jordan‘dan kopyalasa da, rekabetçi ruhu ve çalışma disiplini onu eşsiz kıldı. “Mamba Zihniyeti” olarak bilinen felsefesiyle, sürekli gelişim ve kazanmaya odaklandı. “Pes edene kadar rahatsız ederim” diyerek antrenmanlarda takım arkadaşlarını zorlardı, hatta kendi gölgesiyle antrenman yapardı. Onun için korku, sadece 6 yaşında bir karate dersinde yaşadığı bir duyguydu. Futbola da tutkundu, gençliğinde kalecilik yapmış, sıkı bir Milan taraftarıydı ve en sevdiği oyuncu Marco van Basten‘di. Kariyerinin son maçında 60 sayı atarak muhteşem bir vedaya imza attı. Kobe, “İnsanlar kazanmak için bende var olan saplantıyı bilmiyorlar. Tembellerle bir arada olamam, çünkü aynı dili konuşmuyoruz. Kafanda başarısızlık varsa zaten başarısız olursun. Diğer oyuncular dama oynarken ben satranç oynuyorum” sözleriyle felsefesini özetlemişti. Bu sözler ve Mamba’nın tüm mirası, onu unutulmaz kılan detaylardı.

Futbolun Karmaşık Yüzü: Jimmy Durmaz’ın Hikayesi

Tarık Buğra’nın “Merak öğrenmek ister, öfke hesap sormak ister, burukluk ilgi ister” sözleriyle özetlenebilecek bu parasosyal ilişkiler çağında, sporculara bazen hayatlarımıza ışık tutmaları, yol göstermeleri için bakıyoruz. Bu toprağın çocuğu, İsveç Milli Takımı’nın oyuncusu Jimmy Durmaz‘ın hikayesi de futbolun sadece başarıdan ibaret olmadığını gösteriyor.

Türkiye’den İsveç’e göç eden bir ailenin çocuğu olan Jimmy, küçük yaşlardan itibaren futbolun içinde büyüdü. Babası eski bir kaleci, amcası ve kuzenleri de futbolcuydu. Ailesinde çok sayıda futbolcu olmasına rağmen, gençliğinde “çok zayıf, çok küçük” olduğu için futbolcu olamayacağı söylendi. Ancak o, bu eleştirileri aşarak profesyonel bir kariyere ulaştı.

2018 Dünya Kupası’nda Almanya’ya karşı oynanan maçta yaptığı faul sonrası gelen golle İsveç’in elenmesi, Jimmy için zorlu bir dönem başlattı. Maç sonrası ırkçı saldırılar, kendisine, çocuklarına, eşine ve ailesine yönelik tehditler aldı. Bu zor zamanlarda, futbol camiasından ve hatta futbolla ilgisi olmayan insanlardan büyük destek gördü. Bu durum, dünyada hala iyi insanların olduğunu ve kötülüğe karşı her zaman iyiliğin kazanacağını gösterdi. Futbolu asla bırakmayacağını, futbolun onu bırakması gerektiğini söyleyen Jimmy Durmaz, kariyeri sonrası için de planlar yapıyor. Onun hikayesi, azmin, aile bağlarının ve zorluklar karşısında dimdik durmanın kültürel bir yansıması.

Sonuç

Cambridge Sözlüğü’nün yılın kelimesi seçtiği “parasosyal” kavramı, tanımadığımız insanlarla kurduğumuz duygusal bağları vurguluyor. Spor dünyası, Carlos “Kayzer” gibi kurnaz zihinlerden Éver Banega, Diego Buonanotte ve Darío Silva gibi talihsizlikler yaşayan isimlere; Quini gibi kaçırılma dramları yaşayanlara; ve Kobe Bryant gibi azmiyle, tutkusuyla bir efsaneye dönüşen kişiliklere ev sahipliği yapıyor. Jimmy Durmaz’ın hikayesi ise bu pırıltılı dünyanın gölgesinde yatan kültürel zorlukları, ırkçılığı ve yine de sevginin, dayanışmanın nasıl öne çıktığını gösteriyor. Her bir hikaye, futbolun ve sporun sadece bir oyun olmadığını, aynı zamanda insan ruhunun derinliklerini, azmi, sevinci, hüznü ve en önemlisi hayata tutunma mücadelesini yansıtan bir ayna olduğunu ortaya koyuyor.